أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
675
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
( 11 ) ، وانگهى اين نقل در متن عربى نيز وجود دارد فقط اندكى پايينتر در جايى ديگر . گرچه مىتوان دقيقا معيّن كرد افتادگى در كدام واژه به پايان مىرسد ، اما به سبب تغيير ترتيب جملهها در نسخهء فارسى ، در پى نقل نامبرده جملههايى در نسخهء الف ديده مىشود كه در نسخهء فارسى وجود ندارد . ( 8 ) . معصره - دستگاه عصارهگير . ( 9 ) . انبانها - كيسههاى چرمى . ( 10 ) . مقر - يكى از نامهاى عربى صبر ؛ نك . شمارهء 1011 . ( 11 ) . در اينجا چهارمين افتادگى در نسخهء الف به پايان مىرسد ، نك . شمارهء 582 ، يادداشت 3 . ( 12 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : ثم هو المقر كالوتد ، بايد خواند و هو المقر كالوتد ، قس . شمارهء 343 . ( 13 ) . الراسن ، نك . شمارهء 459 . به عقيدهء ابن سينا ( 603 ) چنين قياسى نادرست است . ( 14 ) . الاسقوطرى ، از نام جزيره سقوطرا ، نك . يادداشت 21 . ( 15 ) . نسخهء الف : سمنجانى ، نسخهء فارسى : شحمانى ، در حاشيهء نسخهء الف : سامجانى و سامكانى ، ابن سينا ( 603 ، متن عربى ، ص 415 ) : السمنجانى . به نظر مىرسد كه با نام شهر سمنگان ( صورت عربى : سمنجان ) ارتباط داشته باشد . در شاهنامه بارها از سمنگان ياد شده است . اين شهر در بخش شرقى افغانستان امروزى نزديك شهر بغلان ( شاهنامه ، ج II ، 563 ) واقع است . در فرهنگهاى فارسى اشاره مىشود كه سمنگان در اهواز واقع است ؛ II , Vullers ، 323 . از آنجا كه اين نوع صبر زرد را « صبر فارسى » نيز مىنامند ( نك . محيط اعظم ، III ، 164 ) ، باز هم نوشتار « سمنگان » تأييد مىشود . ( 16 ) . نسخهء فارسى گونهاى ديگر را مىآورد كه به متن ديوسكوريد ( III ، 22 ) نزديكتر است : « ديسقوريدس گويد : برگ [ صبر ] به برگ عنصل [ پياز دريايى ] نزديك است به هيئت و ستبر باشد . هريك از برگهاى او از پس مايل بود و عريض باشد و به اين صفت به كارد مشابهت دارد . بر هر دو طرف برگ او خارها باشد » . ( 17 ) . نسخههاى الف و ب : ساق شبيه باياب المقر ، نسخهء پ : . . . بأنياب المقر ، نسخهء فارسى : بانياريقن ، بايد خواند بانتاريقن - يونانى ، ساقه خنثى چنين ناميده شده است ؛ نك . تئوفراست ، 481 ، يادداشت 96 ؛ ديوسكوريد ، II ، 168 و III ، 22 . ( 18 ) . نسخههاى الف و ب : سفود السر ، نسخهء فارسى : سقودانس ، بايد خواند اسفودالس - يونانى ، نك . شمارهء 43 . ( 19 ) . نك . يادداشت 18 . ( 20 ) . نسخهء الف : و عروقها واحد كالوتد ، ديوسكوريد ، III ، 22 : و عرقها واحد شبيه به وتد ، نسخهء پ : و عروقها واقفة كالوتد . ( 21 ) . جزيرة اسقوطرا - جزيرهاى در اقيانوس هند ، نزديك كرانهء شرقى آفريقا ؛ منابع عربى ، II ، 423 .